۱۳۸۷ مهر ۵, جمعه

آرتروز یا استئوآرتریت(OA or Osteoarthritis)زانو

آرتروز(Osteoarthritis) یک بیماری تخریبی درمفصل است که ازآن تحت عنوان DJD یا Degenerative Joint Disease نیز یاد می شود. آرتروزمفصل زانو, شایعترین بیماری تخریبی ازمیان مفاصل بدن محسوب می گردد. میزان ابتلا در خانم ها نسبت به آقایان بیشتر است. با توجه به اینکه بیماری با افزایش سن پیشرفت می کند به آرتریت پیری نیز معروف است. علاوه برسن, علل ژنتیکی, نوع شغل و حرفه, چاقی, عوامل هورمونی و نژاد نیز می تواند در بروزاین بیماری دخیل باشند.


مهمترین مشخصه آرتروز,تخریب تدریجی غضروف(Cartilage)مفصلی است.همان طور که می دانیم قسمت دو انتهای هر استخوان,از غضروف که بافتی است انعطاف پذیر ساخته شده است.با شروع بیماری آرتروز زانو,غضروف انتهای تحتانی استخوان فمور(ران) و غضروف قسمت فوقانی استخوان تیبیا(درشت نی) به تدریج دچار تغییرات تخریبی(دژنراتیو) می گردد.به همین ترتیب درگیری و آسیب غضروف پاتلا(کشکک) به آرتروز این ناحیه منجر می شود.بنابراین آرتروز مفصل زانو در دو ناحیه تیبیوفمورال و پاتلوفمورال می تواند ایجاد شود.
تصویر زیر:
علت اصلی تخریب غضروف در بیماری آرتروز,عدم وجود عروق خونی جهت تغذیه این ناحیه می باشد و ازطرفی غضروف مفصلی فاقد عصب است و به هنگام آسیب دردی حس نمی شود که همین مسئله زمینه تخریب بیشتر را فراهم می کند.البته تغذیه غضروف ازطریق غشای سینوویال و حرکات مفصل انجام می شود.
عوامل زمینه ساز بیماری آرتروز:
1-تروما (ضربه)
2-پارگی عناصر مفصل زانو (مثلا منیسک ها, رباط ها و کپسول مفصلی)
3-بیماری کندرومالاسی پاتلا(نرم شدن غضروف زیر کشکک) و موارد دررفتگی مکرر آن
4-شکستگی ها ی درون مفصلی و دررفتگی ها
5-وجود بیماری های مفصلی(همانند آرتریت روماتوئید یا بیماری عفونی)
6-دفورمیتی ها(تغییر شکل های مفصلی)ی مفصل زانو
7-عدم کنترل فعالیت های روزمره که منجر به استرس بیش از اندازه به ناحیه زانو می گردد(مواردی چون چهارزانو نشستن, دوزانو نشستن, توالت طولانی مدت غیرفرنگی و بالا و پایین رفتن از پله ها به دفعات متوالی به خصوص پله هایی که شیب تند دارند)
8-شغل و حرفه ای که باعث فشار بیش ازحد به زانو می شود به ویژه افرادی که درطول فعالیت های کاری سخت, هیچگونه استراحتی به مفاصل جهت ترمیم و احیائ مجدد نمی دهند.
مهمترین علایم آرتروز مفصل زانو:
یافته های شایع رادیولوژیک:
-کاهش فضای مفصلی به خصوص در سمت داخل زانو.با توجه به وضعیت مفصل زانو(سطوح مفصلی کوندیل های داخلی-خارجی فمور با سطوح کوندیل های داخلی-خارجی تیبیا) سطوح داخلی مفصل بیشترازسطوح خارجی درگیرمی شود. غضروف در عکس رادیولوژی مشخص نمی باشد و ازطریق فضاهای مفصلی است که متوجه میزان آسیب می شویم
-وجود اسکلروز زیر غضروف
-ایجاد زواید استخوانی به نام استئوفیت در حاشیه استخوان های مفصل
تصویر ذیل:
درمان (Treatment) :
-درمان دارویی طبق نظر پزشک متخصص مربوطه
-کاهش وزن درصورت وجود چاقی
-کنترل فعالیت های روزمره(پرهیزازچهار زانو نشستن, پرهیزاز دو زانو نشستن, کاهش شیب پله های منزل, بالا و پایین رفتن از پله ها به صورت یک پله-یک پله که مستلزم صبر و حوصله می باشد, پرهیزاز وضعیت های ثابت که زانو در یک حالت به مدت طولانی قرار می گیرد و درنهایت عدم انجام حرکات جهشی-چرخشی و تند)
-تقویت عضلات اطراف مفصل زانو.با تقویت عضلات میزان فشار روی مفاصل کاهش می یابد که نوع تمرین و شدت آن ازطریق فیزیوتراپیست تنظیم می شود
-تحرک مفصل به صورت کنترل شده.با توجه به اینکه غضروف فاقد عروق خونی است, حرکات طبیعی نقش بسزایی در تغذیه غضروف دارد
-حرکات و فعالیت هایی که باعث تشدید درد می شوند حتما ترک شود
-تنظیم یک برنامه درمانی برای بیمار توسط فیزیوتراپیست به خصوص در مواردی که بیماری شدت یافته و احتمال زمین گیر شدن وجود دارد.بهتر است در موارد شدید بیماری تنظیم برنامه درمانی در ارتباط با محیط فرد صورت گیرد,مسائلی ازقبیل استفاده از تخت, تنظیم ارتفاع تخت با توجه به قد فرد و به ویژه آموزش استفاده از وسایل کمکی همانند عصا و واکر.مثلا تنظیم ارتفاع واکر با توجه به قد فرد در بسیاری از موارد,راه رفتن بیمار را تسهیل می کند.
-استفاده از زانوبند طبق نظر متخصص مربوطه یا مشاوره با فیزیوتراپیست
-درمان با عمل جراحی.زمانیکه درد و مشکلات مفصل خیلی شدید است,عمل جراحی طبق نظر پزشک متخصص جراحی ارتوپد ضرورت می یابد که درقسمت ذیل به مهمترین عمل های جراحی اشاره می شود.
عمل های جراحی در موارد آرتروز مفصل زانو:
-تعویض مفصل زانو(آرتروپلاستی زانو)
-برداشتن پاتلا(کشکک) در مواردی که مفصل پاتلوفمورال شدیدا درگیراست(پاتلکتومی)
-تنظیم سطوح و عناصر مفصلی درگیر.شامل برداشتن استئوفیت ها, سینوکتومی(به هنگام افزایش ضخامت غشای سینویال) و برداشت اجسام آزاد(loose body) در مفصل
-استئوتومی.زمانیکه دفورمیتی یا تغییرشکل در زانو وجود دارد(مثلا به هنگام ایجاد ژنوواروم)
استفاده ازمطالب فقط با ذکر منبع یا لینک مجاز است.
*همچنین می توانید صفحه آرتروز زانو را که در سایت ویکی پدیا ایجاد کردم, همراه با تغییرات از اینجا نیز ببینید.
منابع تصویر:
http://me.queensu.ca/
http://www.ehealthyland.com/
http://www.orthosupersite.com/

۱۳ نظر:

  1. وبلاگ جالبی دارید.مطالب خوب و آموزنده هستند

    پاسخحذف
  2. با تشکر فراوان از مطالب مفیدتان.اگر در باره djd و به خصوص راه های درمان یا پیشگیری پیشرفت آن (بطور کلی و نه فقط زانو)راهنمایی بفرمایید لطف بزرگی نموده اید

    پاسخحذف
  3. پاسخ به دوستی که درباره درمان و پیشگیری از آرتروز پرسیدند:
    با توجه به اینکه مباحث اختصاصی هستند توضیح کلی ممکن است در بیان مطالب نارسا باشند.
    البته آرتروز مفصل بیشتر در ارتباط با مفاصلی که وزن تحمل می کنند مطرح می شود(بیشتر مفاصل زانو و ران و ستون فقرات)و مثلا در مفصل شانه کمتر اتفاق می افتد.

    پاسخحذف
  4. دستتان درد نکند زحمت کشیده اید واین مطالب جالب را برای استفاده عموم، مخصوصاًبیماران درد مند تهیه نموده اید

    پاسخحذف
  5. سلام دوست گرامی
    بهترین زمان برای فیزیوتراپی در چه ساعتی از روز است. عنایت فرمایید که آخر وقت (عصر و شب) یا اول وقت صبح و ظهر.
    با سپاس فراوان

    پاسخحذف
  6. پاسخ(زمان فیزیوتراپی):
    فیزیوتراپی سه بار در روز قابل انجام است(اگرچه بیان این موضوع یک مسئله کلی است و از بیماری به بیماری دیگر فرق می کند) و زمان آن هم به علایم حیاتی و شرایط روحی-روانی فرد وابسته می باشد.مثلا زمانی که فشار خون بیمار از حد استاندارد خیلی کمتر یا بیشتر شده باشد زمان مناسبی برای فیزیوتراپی نیست و...

    پاسخحذف
  7. سلام.سوالی داشتم heberden node,bouchurd nodes به چه مفهومی است ودر چه مفاصلی دیده می شود؟ با تشکر

    پاسخحذف
  8. پاسخ در ارتباط باheberden node,bouchurd nodes:
    اگر آرتروز(استئوآرتریت)در مفاصل انگشتان دست ایجاد شود و با کاهش فضای مفصلی و ایجاد استئوفیت همراه گردد به طوریکه درگیرشدن
    مفصل بین انگشتی انتهایی(دیستال) را ندول هبردن و درصورت درگیرشدن مفصل بین انگشتی فوقانی(پروگزیمال)ندول بوچارد نامیده می شود.بنابراین دفورمیتی(تغییرشکل)را در این موارد در انگشتان دست خواهیم داشت.

    پاسخحذف
  9. شما به من خیلی کمک کردید.متشکرم

    پاسخحذف
  10. سلام.
    با عرض سلام و خسته نباشید می خواستم بگم من 2سال کندرومالاسی زانو گرفتم.قبلا تهران دانشجو بودم(دانشجوی کاردرمانی) و حدودا 7جلسه فیزیوتراپی توسط دکتر مجدالاسلامی انجام دادم ولی بعد از فارغ التحصیلی متاسفانه دیگر امکان ادامه درمان نداشتم و در شهر کوچکی که من زندگی می کنم تنها یک فیزیوتراپ وجود دارد که با عرض پوزش هیچ اطلاعی از فیزیوتراپی ندارند!با اطلاعات اندک خودم و با وجوداستفاده از Ice و تمرینات تقویتی کوادر به خصوص وستوس مدیالیس نه تنها هیچ بهبودی نداشتم بلکه دردم روز به روز بیشتر نیز می شود.متاسفانه 2 ماه بعد باید خدمت سربازی هم برم و امکان حضور در تهران را برای درمان ندارم.خواهش می کنم منو راهنمایی کنید.و در اخر می خواستم بدونم درمان قطعی دارد یا خیر؟

    پاسخحذف
  11. پاسخ(کندرومالاسی مفصل کشکی-رانی):
    -در کندرومالاسی بین درد و آسیب همیشه ارتباط معنی داری وجود ندارد و چه بسا بیمار دچار اختلال مفصلی شدیدی است ولی درد کمی دارد و بالعکس.
    -چون عواملی که باعث کندرومالاسی می شوند,متنوع می باشند پس ارزیابی مفصل و کل اندام تحتانی جهت برنامه درمانی مهم است.
    -کنترل فعالیت های روزمره(که در بالا نیز به آن اشاره گردید)نقش مهمی در کاهش درد دارد
    -درمان در این گونه موارد همانند آرتروز مفاصل محافظه کارانه می باشد و بنابراین بیمار نقش مهمی در درمان خود خواهد داشت

    پاسخحذف
  12. با تشكر از طبيب محترم

    پاسخحذف