۱۳۸۸ فروردین ۲۲, شنبه

طناب نخاعی(Spinal Cord)-قسمت اول

طناب نخاعی در محل سوراخ پس سرى آغاز شده و تا مهره L1يا L2 ادامه می يابد.
31 جفت عصب نخاعى(Spinal Nerve)كه سيستم اعصاب مركزى را با سيستم عصبى محيطى ارتباط می دهد، از نخاع خارج می شوند كه به ترتيب شامل 8 زوج گردنى(سرویکال)، 12 جفت سينه اى(توراسیک)، 5 زوج كمرى(لومبار)، 5 زوج خاجى (ساكرال) و 1 زوج دنبالچه اى (كوكسيژآل)می باشد(تصویر زیر).

ارتباط تقريبى بعضى از سگمنت هاى نخاع و ستون فقرات به ترتيب زير است:
۱) سگمنت C1 در سطح مهره C1
2) سگمنت C8 در سطح مهره C6
3) سگمنت T6 در سطح مهره T4
4) سگمنت T12 در سطح مهره T9
5) سگمنت L5 در سطح مهره T11
هر عصب نخاعى داراى يك ريشه خلفى و يك ريشه قدامى است كه اجزاى حسى و حركتى عصب نخاعى را تشكيل می دهند.تمام راه هاى حسى سوماتيك و احشايى از طريق ريشه خلفى وارد نخاع می شوند و كليه فيبرهاى حركتى يا وابران از طريق ريشه قدامى نخاع خارج می گردند.


دريك مقطع عرضى در هر سطحى، نخاع از دو قسمت تشكيل شده است:
ماده خاكسترى كه در ميان قرار گرفته است كه مانند حرف H(بخش پروانه اى شكل) است و ماده سفيد كه ماده خاكسترى را احاطه می كند. در ماده خاكسترى نورونها و زوائدشان، سلولهاى گليال و زوائد آنها و آكسونهايى كه وارد، خارج يا منشعب می شوند، وجود دارند. از جنبه تشريحى و عملى، ماده خاكسترى به سه شاخ(Horn)تقسيم می شود. شاخ هاى قدامى(Anterior Horn) و خلفى(Posterior Horn)در تمام طول نخاع و شاخ جانبى(Lateral Horn)كه تنها در سگمنتهاى T1-L2 وجود دارد.

ماده سفيد شامل راههاى عصبى طولى است كه حامل فيبرهاى بالارو و پايين رو مى باشد. اين ماده به سه جفت طناب قدامى،جانبى و خلفى تقسيم مى شود كه فانيكولوس خلفى(Posterior Funiculus)، فانيكولوس جانبى(Lateral Funiculus) و فانيكولوس قدامى(Anterior Funiculus)ناميده مى شود(شکل زیر).


ماده خاكسترى براساس ويژگي هاى نورونها به لاميناهايى تقسيم می شود كه Rexed's Laminae ناميده می شوند.در سال 1952 بود که Rexed ساختمان ماده خاكسترى نخاع گربه را بررسى نمود و آن را به ده لايه يا لامينا تقسيم كرد كه از رأس شاخ خلفى شروع می شدند.




لاميناى IX جايى است كه نورونهاى حركتى بدنى (سوماتيك) قرار گرفته اند. اين نورونها به جزاير سلولى تقسيم شده اند. نورونهايى كه بزرگ هستند،نورونهاى حركتى آلفا(Alfha Motor Neuron)ناميده می شوند كه آكسون هاى آلفا به سلولهاى عضلانى خارج دوكى(Extrafusal Muscle Fibers)می روند.نورونهاى كوچكتر،نورونهاى گاما(Gamma Motor Neuron)ناميده می شوند كه آكسون آنها فيبرهاى داخل دوكى(Intrafusal Muscle Fibers)را عصب دهى می كنند.




ارتباطات چند قطعه اى در نخاع (نورونهاى پروپريواسپاينال)

حدود نيمى از تمام فيبرهاى عصبى كه در نخاع بالا و پايين می روند، فيبرهاى مختص به نخاع هستند. اينها فيبرهايى هستند كه از يك قطعه به قطعه ديگرى از نخاع می روند (تصوير زیر).




علاوه بر آن، فيبريل هاى انتهايى فيبرهاى حسى هنگام ورود به نخاع به شاخه هاى صعودى و نزولى تقسيم شده و پاره اى از شاخه ها سيگنال ها را براى يك يا دو قطعه در هر جهت و پاره اى ديگر سيگنال ها را براى چندين قطعه انتقال می دهند اين فيبرهاى صعودى و نزولى نخاع تأمين كننده مسير رفلكس هاى چند قطعه اى هستند و از آن جمله می توان از رفلكس هايى نام برد كه حركات را در اندامهاى فوقانى و تحتانى به طور همزمان همگام می كنند.

اعمال حركتى نخاع

سيگنالهاى حسى در تمام سطوح سيستم عصبى يكپارچگى يا انتگراسيون پيدا می كنند و موجب جوابهاى حركتى مناسب می شوند و اين امر با رفلكس هاى نسبتا ساده در نخاع شروع شده و تا جوابهاى پيچيده تر در تنه مغزى گسترش می يابد و سرانجام به مغز می رسد كه پيچيده ترين پاسخ ها را كنترل می كند.
ماده خاكسترى نخاع ناحيه يكپارچگى يا انتگراسيون براى رفلكس هاى نخاعى و ساير اعمال حركتى است. سيگنالهاى حسى از طريق ريشه هاى حسى وارد نخاع می شوند. هر سيگنال حسى پس از ورود به نخاع به سوى دو مقصد جداگانه سير می كند.اولاً، عصب حسى يا شاخه هاى جانبى آن در ماده خاكسترى همان قطعه از نخاع يا قطعات مجاور ختم می شوند و موجب پيدايش جوابهاى قطعه اى موضعى به صورت اثرات تحريكى موضعى، اثرات تسهيلى موضعى، رفلكس هاى موضعى و غيره می گردند. ثانيا، سيگنال ها به سطوح بالاتر سيستم عصبى يعنى به سطوح بالاتر در خود نخاع، تنه مغزى يا حتى قشر مخ سير می كنند.اين سيگنال هاى حسى هستند كه موجب احساس خودآگاهانه حس ها می شوند.
هر قطعه نخاع داراى چند صد هزار نورون در ماده خاكسترى خود است.اين نورونها به غير از نورونهاى رله كننده حسى به دو نوع ديگر نورون تقسيم می گردند كه عبارتند از:
نورونهاى حركتى قدامى(نورونهای آلفا و گاما) و نورونهاى واسطه اى که بعدا در قسمت دوم مقاله بیشتر توضیح خواهم داد.


منابع (References):

-Arthur C.Guyton/Basic Neuroscience: Anatomy & Physiology
-http://www.frca.co.uk/
-http://upload.wikimedia.org/
-http://www.medscape.com
- shumwaycook A.& Harak F./Motor control : Theory & PracticalApplication ; 1995
-نراقى، محمد على؛ حاجى حسينى، داود ترجمه نوروآناتومىW.C. Wongck. انتشارات جعفرى.
-جامعى، بهنام (زير نظر دكتر حسن عشايرى) كاربرد نوروفيزيولوژى درتوانبخشى. انتشارات دانشگاه علوم پزشكى ايران.
-شادان، فرخ ترجمه فيزيولوژى پزشكى پرفسور آرتورگايتون. جلد اولو دوم، انتشارات شركت سهامى چهر.
-ميناگر، عليرضا؛ وثوق آزاد، ژاك ترجمه نوروآناتومى پايه و كاربردىپرفسور فيتزجرالد. انتشارات دانش پژوه.

استفاده از مطالب فقط درصورت ذکر منبع یا لینک مجاز می باشد

*قسمت دوم مقاله اینجا

هیچ نظری موجود نیست:

ارسال یک نظر