۱۳۸۸ تیر ۱۲, جمعه

سيستم وستيبولار(Vestibular System)

سيستم وستيبولار(دستگاه دهلیزی) و نقش حسى آن، چيزى مشابه سيستم گيرنده هاى مفصلى است.
دو حس وستيبولار وجود دارد که عبارتنداز:
1- حس وزن كه هر گونه تغيير وضعيت سر از خط عمودى جاذبه اى را تشخيص مى دهد.
2- حس شتاب كه تغييرات سرعت خطى و تغيير جهت يعنى شتاب زاويه اى را تشخيص مى دهد.
بنابراين،
دو اندام حسى وستيبولار وجود دارد كه هر دو در لابيرنت گوش داخلى قرار دارند(تصویر زیر) که عبارتنداز:

1- لابيرنت استاتيك(Static Labyrinth).براى كشف تغييرات سرعت خطى كه در اوتريكول و ساكول، دو اتساع لابيرنت غشائى واقعند.
2- لابيرنت كينتيك(Kinetic Labyrinth).براى كشف شتاب زاويه اى كه در مجارى نيمدايره واقع شده است. سه نيمدايره وجود دارد كه عبارتند از: مجارى نيمدايره قدامى، خلفى و جانبى(تصویر زیر) .

نماى مديال لابيرنت وستيبولار راست. UM و SM به ترتيب معرف ماكولاى اوتريكول و ساكول؛ SC، LC و PC به ترتيب كريستاهاى فوقانى، لترال و خلفى؛ OCB معرف باندل اليووكوكلئر مى باشد.
رسپتورهاى حسى سيستم وستيبولار
ارگانهاى حسى انتهايى تعادل در لابيرنت غشائى قرار دارند و از بخشهاى زير تشكيل شده اند (تصاوير ذیل):
1- كريستاهاى مجارى نيمدايره(Cristae of Semicircular Danals)
2-ماكولاهاى اوتريكول و ساكول(Maculae of Utricle and Saccule)


ساختمان كريستا آمپولاريس


ساختمان ماكولاى اوتريكول
گيرنده هاى اختصاصى در تمام اين ارگانها، سلولهاى مويى است كه روىنورونهاى دو قطبى از عصب وستيبولار (دهليزى) سيناپس مى كنند. اوتريكول و ساكول حاوى آندولنف هستند. غشاء اتوليتيك موجب خم شدن موهاى سلولهاى حساسه مودار مى شود و در آنها پتانسيل عمل توليد مى كند. آمپولهاى مجارى نيمدايره كه در داخل آنها اپى تليوم حسى وجود دارد توسط سه كريستا اشغال مى شوند
تاج آمپولى(Cristae Ampullaris)در بخش حجيم مجارى نيمدايره به نام آمپولا(Ampulla)قرار دارد و از سلولهاى نگهدارنده و سلولهاى مودار حساسه تشكيل شده است.
هر سلول مودار داراى ميكروويلوسها(Microvilli) و يك مژك است كه در ساختمانى به نام كوپولا(Cupula)قرار دارند. تغييرات فشار در آندولنف كه توسط سرعتهاى مختلف با حركات زاويهاى سر ايجاد مى شود، كوپولا را منحرف كرده و مژه كريستا را خم مى كند و در نتيجه باعث تحريك سلولهاى مويى مى شود.
راه هاى وستيبولار مركزى
عقده حسى اوليه كه عقده وستيبولار (گانگليون Scarpas) ناميده مى شود، در سوراخ گوش داخلى قرار دارد و حاوى جسم سلولى نورونهاى حسى اوليه است.
زوايد محيطى (دندريتها) اين نورونهاى دو قطبى روى سلولهاى مودار پايان مى يابد و زوايد مركزى (آكسونى) تشكيل عصب وستيبولار را مى دهد (تصوير) كه از بين پل مغز و بصل النخاع وارد ساقه مغز مى شود و در
هسته هاى وستيبولار خاتمه مى يابند.
بيشتر رشته هاى آوران در هسته هاى وستيبولار فوقانى، خارجى، داخلى و تحتانى پايان مى پذيرند، اما بعضى از آنها در مخچه خاتمه مى يابند.
آكسون نورونهاى هسته هاى وستيبولار مربوطه، چهار مسير را طى مى كنند كه عبارتند از:
1- به طرف بالا به داخل پا يك مخچه اى تحتانى تا در مخچه پايان يابند و اينارتباط براى حفظ تعادل مهم است.
2- به طرف بالا در ساقه مغز تا در مغز ميانى خاتمه يابند اين آكسونها درهسته هاى ابدوسنس،تروكلآر و اُكولوموتور (مربوط به اعصاب مغزى 6، 4 و 3)خاتمه مى يابند. عمل اين ارتباط براى حركت همگام چشمها در ارتباط با حركات سر است.
3- به طرف پايين به داخل نخاع مى فرستند كه آكسونهاى اين نورونهاى حركتى مربوط به عضلات محوريند و بنابراين، تون عضلات را براى حفظ تعادلتنظيم مى كنند.
4- ارتباطات با قشر مخ
*استفاده از مطالب فقط درصورت ذکر منبع مجاز می باشد
منبع:از کتاب ساختار و عملکرد سیستم عصبی-عضلانی به ترجمه و تدوین نویسنده وبلاگ(فیزیوتراپیست ابراهیم برزکار).چاپ فجر.بهار ۱۳۸۵(چاپ اول)
منابع (References)
- ميناگر، عليرضا؛ وثوق آزاد، ژاك ترجمه نوروآناتومى پايه و كاربردىپرفسور فيتزجرالد. انتشارات دانش پژوه.
- قاضى جهانى، بهرام ترجمه مبانى طب سسيل، بيماريهاى مغز واعصاب. مركز نشر اشارت.
- آمرى نيا، رضا؛ بهروزى راد، نازيلا ترجمه ساختمان و عمل مغز واعصاب پرفسور ويليام ويليس. مؤسسه انتشارات تلاش.
- نراقى، محمد على؛ حاجى حسينى، داود ترجمه نوروآناتومىW.C. Wongck. انتشارات جعفرى.
-Arthur C.Guyton/Basic Neuroscience: Anatomy & Physiology

۲ نظر:

  1. مطالب خوبي ارائه كرده بوديد متشكرم
    فيزيوتراپيست محمود صادقي

    پاسخحذف
  2. می شه من رو راهنمایی کنید که مطالبی بیشتر در مورد این قسمت گوش و نوروساینس اون بدونم

    پاسخحذف