۱۳۸۹ اردیبهشت ۲۶, یکشنبه

تشكيلات مشبك (Reticular Formation)

تشكيلات مشبك قسمتى از ساقه مغزى است كه دو خصوصيت ويژه زير را داراست:

1- نورونهاى آن به صورت هسته وجود ندارد؛ اما مجموعه اى از نورونها هم اكنون مشاهده گردیده و به عنوان «هسته هايى» نامگذارى شده اند.

2- دسته هاى فيبرها به صورت راه هاى مشخصى وجود ندارد بلكه به صورت شبكه درهمى وجود دارند كه «مشبك» ناميده شده است. نورونها با فيبرها آميخته شده اند.

لینک تصاویر:

تصویر 1

تصویر 2

تشكيلات مشبك خصوصيات اضافى زير را نيز دارد:

1- در عمق ساقه مغزى قرار دارد.

2- نورونها و فيبرها الگويى منتشر از سيناپسها را دارند.

3- مسيرهاى ارتباطى، پلى سيناپتيك هستند و تشريح آناتوميك آنها مشكل است، گرچه به صورت اجزاى صعودى و نزولى تشخيص داده شده اند.

4- تحريك نورونهاى يك طرف ساقه مغزى موجب پاسخهاى سوماتيك و

احشايى دو طرفه مى شود.

تشكيلات مشبك دو عمل مهم انجام مى دهند:

1- در ارتباط با هوشيارى است (چرخه خواب و بيدارى)

2- بر فعاليتهاى حركتى سوماتيك و احشايى اثر مى گذارند.


در سراسر تشكيلات مشبك (R.F) هم نورونهاى حركتى و هم نورونهاى حسى به طور مخلوط قرار گرفته اند و اندازه آنها از بسيار كوچك تا بسيار بزرگ تغيير مى كند. نورونهاى كوچك كه بيشترين تعداد را تشكيل مى دهند،داراى آكسونهاى كوتاهى هستند كه ارتباطات متعددى در داخل خود تشكيلات مشبك ايجاد مى كنند. نورونهاى بزرگ به طور عمده از نظر عمل حركتى بوده و آكسون آنها معمولاً بلافاصله به دو شاخه تقسيم مى شود و يك شاخه به طرف پايين يعنى به طرف نخاع رفته و شاخه ديگر به طرف بالا يعنى به طرف تالاموس يا ساير مناطق قاعده اى ديانسفال يا مخ سير مى كند. آكسونهايى كه وارد نخاع مى شوند به كنترل حركات محورى و كمربندى يعنى حركات تنه، گردن، شانه، خاصره و قسمتهاى ابتدايى اندامها كمك مى كنند. از طرف ديگر، فيبرهاى عصبى كه به داخل ديانسفال و مخ مى روند،نقش مهمى در كنترل فعاليت كلى مغز يا فعاليت قسمتهاى مجزايى از مغز بازى مى كنند. اين فيبرها به ويژه نقش بارزى در كنترل بيدارى و خواب دارند.

فيبرهاى آوران به تشكيلات مشبك

منبع فيبرهاى آوران گسترده است. اين فيبرها همگرايى اطلاعات از منابع گسترده بر روى تشكيلات مشبك را نشان مى دهند که شامل:

1-هسته های وستیبولار

2-هسته های تالاموس و هیپوتالاموس

3-از سیستم حرکتی که عبارتنداز:جسم مخطط و قشر حرکتی(فیبرهای کورتیکورتیکولار)

4-بخش های مختلف سیستم لیمبیک

5-کالیکولوس فوقانی ازطریق فیبرهای تکتواسپاینال(از سیستم بینایی)

6-هسته نخاعی عصب پنجم و هسته منزوی

7-تیغه های پنجم و هفتم نخاع(ازطریق فیبرهای اسپاینورتیکولار و شاخه های جانبی راههای صعودی)

8-شاخه های جانبی آکسون های سیستم شنوایی

مسير آكسونهاى تشكيلات مشبك

فيبرهاى وابران به مناطق متعدد سيستم عصبى مركزى (CNS) مى روند و بر اعمال زير اثر مى گذارند:

1- كنترل لوكوموتور لحظه اى

2- تثبيت هموستاز

3- تثبيت ريتم دوره خواب و بيدارى

تشكيلات مشبك (R.F) كنترل لوكوموتور لحظه اى را از طريق ارتباط با بخش هاى زير انجام مى دهد:

1- نخاع، به وسيله فيبرهاى رتيكولواسپاينال

2- مخچه، به وسيله فيبرهاى رتيكولوسربلار

3- مغز ميانى، به وسيله هسته قرمز و ماده سياه

4- ديانسفالون، به وسيله مركز ساب تالاميك

5- تلانسفالون، به وسيله جسم مخطط و قشر مخ

منبع:

از کتاب ساختار و عملکرد سیستم عصبی-عضلانی به ترجمه و تدوین نویسنده وبلاگ(فیزیوتراپیست ابراهیم برزکار).چاپ فجر.بهار ۱۳۸۵

منابع (References)

-نراقى،محمد على؛ حاجى حسينى، داود.ترجمه: نوروآناتومى W.C. Wongck.انتشارات جعفرى.

-شادان، فرخ.ترجمه: فيزيولوژى پزشكى پرفسور آرتورگايتون. جلد دوم، انتشارات شركت سهامى چهر.

-میناگر،علیرضا و وثوق آزاد، ژاک. ترجمه: نوروآناتومی پایه و کاربردی پرفسور فیتزجرالد.انتشارات دانش پژوه.

منبع تصاویر:

-http://thebrain.mcgill.ca/
-http://www.daviddarling.info/

*استفاده از مطالب فقط در صورت ذکر منبع مجاز است.

هیچ نظری موجود نیست:

ارسال یک نظر