۱۳۹۰ مهر ۲۹, جمعه

اغما یا کما (Coma)

اغما وضعیتی است که بیمار ناهشیار و فاقد بیداری بوده، حالتی که پاسخ هدفمند نسبت به محیط وجود نداشته و نتوان با تحریکات محیطی، بیمار را از این وضع بیدار کرد. تحریکات دردناک در این بیماران احتمالا پاسخی ایجاد نمی کند، یا باعث پاسخ های رفلکسی فاقد هدف می گردد که چنین پاسخ هایی نیز مربوط به راه های طناب نخاعی یا ساقه مغز هستند. به طور تیپیک، وضعیت چشم ها بسته بوده و به خودی خود باز نیستند. بیماری که به کما رفته صحبت نمی کند و تحریکات کلامی باعث ایجاد پاسخ در او نمی شود.
علل اغما
دو ساختار مهم مغزی باعث هوشیاری فرد می گردند که اختلال در عملکرد آنها عمل هوشیاری را متاثر می کند که این دو ساختمان اصلی عبارتنداز:
* نیمکره های مغزی
* سیستم فعال کننده مشبک (Reticular activating system, or RAS)  در ساقه مغزی در ناحیه ای بالاتر از قسمت میانی پل مغز
انواع اغما
*اغمای متابولیک
*اغمای نورولوژیک
برخی از مواردی که باعث کمای متابولیک می گردند:
*مسمومیت ها همانند مسمومیت با الکل، مونواکسد کربن، آسپرین، داروهای ضد افسردگی، تریاک
*پرکاری و کم کاری تیرویید (هیپرتیروییدی و هیپوتیروییدی)
*نارسایی کبدی و کلیوی
*نارسایی قلبی و تنفسی
*افزایش دی اکسید کربن خون
*کاهش قند خون (هیپوگلیسمی)
*افزایش و کاهش کلسیم خون (هیپرکلسمی و هیپوکلسمی)
*کاهش و افزایش دمای بدن (هیپوترمی و هیپرترمی)
*کاهش و افزایش سطح سرمی سدیم (هیپوناترمی و هیپرناترمی)
*سندرم رای
*آنسفالوپاتی ورنیکه. آنسفالوپاتی به معنای هر نوع بیماری استحاله ای مخ است.
*کتواسیدوز دیابتی
*مسمومیت خون (سپتی سمی). سپتی سمی یعنی عفونت باکتریایی خون یا محصولات سمی باکتری ها در خون
*کاهش میزان اکسیژن مغز (آنوکسی مغزی)
*افزایش اوره خون (اورمی)
برخی از مواردی که باعث کمای نورولوژیک می گردند شامل:
*آسیب های ناشی از ضربه های مغزی
*ضایعات عروقی مغز (سکته های مغزی) به علت ایسکمی یا خونریزی
*تومورهای مغز
*فتق مغزی
*مننژیت (التهاب مننژ)
*آنسفالیت (التهاب مخ)
*آبسه های مغزی
*گاهی به علت بیماری های تخریبی مانند پارکینسون و آلزایمر (در مراحل پایانی بیماری)
*هیدروسفالی (تجمع مایع مغزی-نخاعی در جمجمه) شدید

بسیاری از بیماران پس طی مدتی از کما خارج می شوند، بیدار شده، هوشیاری و بسیاری از عملکردهای گذشته خود را بازمی یابند. برخی اگرچه بیداری، هوشیاری و اعمال حرکتی خود را مجددا به دست می آورند، ولی ممکن است عملکردهای حرکتی، شناختی و رفتاری آنها همانند گذشته نباشد. بسیاری از بیماران نیز با وجود بیدار شدن، فاقد آگاهی از خود یا محیط خود هستند که به این وضعیت "حالت نباتی پایدار"  (Persistent vegetative state)  می گویند. در حالت نباتی پایدار، اعمالی همانند بلع، جویدن، کنترل حرارت، تنفس و تنظیم گردش خون به طور نسبی طبیعی می مانند. درصورت مراقبت های کافی از این بیماران ممکن است تا سال ها زنده بمانند.
منابع:
*سلطان‏زاده،اكبر.بيماريهاى مغز و اعصاب و عضلات. انتشارات جعفرى.شابک:1-03-6088-964
*بندرچی چمخاله،بیژن، فرجی،فردین.ترجمه نورولوژی بالینی دیوید ای گرینبرگ و مایکل جی.امینف.چاپ سوره.چاپ دوم
*هوشمند ویژه، محمد. فرهنگ پزشکی انگلیسی-فارسی(دوجلدی). واژه ‌نامه مصور دورلند. انتشارات کلمه
*قاضى جهانى، بهرام. ترجمه مبانى طب سسيل، بيماريهاى مغز و اعصاب. مرکز نشر اشارت
*http://www.medicinenet.com/coma/article.htm

*استفاده از مطالب فقط درصورت ذکر منبع وبلاگ یا لینک آن مجاز است.
مطالب مرتبط
سندرم قفل شدگی
حالت نباتی
مرگ مغزی (Brain death)

هیچ نظری موجود نیست:

ارسال یک نظر